Löndin sem ryðja brautina fyrir velsældarhagkerfi

Á meðan hugtakið um velsældarhagkerfi nýtur sívaxandi athygli á heimsvísu hafa sum ríki nú þegar hafið breytingar á stefnum sínum með það að markmiði að setja velsæld borgaranna og náttúrunnar í forgang. Þessir frumkvöðlar sýna heiminum hvernig hagkerfi með fólk og jörð í forgrunni getur litið út.

Lönd sem leiða veginn:

• Ísland: Ísland hefur verið í fararbroddi þegar kemur að innleiðingu velsældarhagkerfis. Landið leggur mikla áherslu á heilsu og velsæld fólks og vernd náttúruauðlinda. Íslensk stjórnvöld hafa innleitt stefnu þar sem mælikvarðar á velsæld eru innleiddir í áætlanagerð og ákvarðanatöku stjórnvalda, svo efnahagslegar ákvarðanir taki meðal annars mið af félagslegum og umhverfislegum áhrifum.

• Nýja-Sjáland: Árið 2019 vakti Nýja-Sjáland heimsathygli þegar landið kynnti svokallaðan „Velsældarfjárlagaramma“ (Wellbeing Budget), sem lagði áherslu á að bæta lífsgæði borgaranna í stað þess að einblína einungis á hagvöxt. Fjárlögin veittu auknu fjármagni til geðheilbrigðismála, baráttu gegn barnafátækt og umbreytingar í átt að lágkolefnis-hagkerfi. Jacinda Ardern, forsætisráðherra Nýja-Sjálands, hefur gert landið að leiðandi ríki á heimsvísu þegar kemur að því að setja velsæld fólks framar en hagnað.

• Skotland: Skotland er einnig hluti af samstarfi ríkja um velsældarhagkerfi (Wellbeing Economy Governments partnership - WEGo), sem hefur það að markmiði að vinna sameiginlega að því að þróa hagkerfi þar sem velsæld er í forgrunni. Skoska ríkisstjórnin hefur skuldbundið sig til að mæla efnahagslegan árangur út frá líðan fólks, aðgengi þess að nauðsynlegri þjónustu og umhverfisvernd.

• Wales: Wales hefur innleitt lög um velsæld framtíðarkynslóða (Wellbeing of Future Generations Act), sem kveða á um að opinberar stofnanir taki tillit til langtímaáhrifa ákvarðana sinna, með það að markmiði að skapa jákvæða arfleifð fyrir komandi kynslóðir. Þessi brautryðjandi löggjöf er gott dæmi um hvernig stjórnvöld geta innleitt nálgun velsældarhagkerfisins í formlegar stofnanir og ferla.

Hlutverk WEGo samstarfsins

Ísland, Nýja-Sjáland og Skotland eru meðal þeirra landa sem eru hluti af WEGo, sem hefur það að markmiði að efla samstarf og miðlun þekkingar milli stjórnvalda sem vinna að uppbyggingu velsældarhagkerfis. Með samstarfinu vilja þessi lönd hvetja til alþjóðlegrar stefnubreytingar þar sem velsæld fólks og jarðar er sett í forgang fram yfir skammtímagróða.

WEGo löndin eru gott dæmi um að efnahagsstefna og velsæld fólks og umhverfis geta farið saman. Eftir því sem fleiri lönd verða meðvituð um þetta er velsældarhagkerfið að færast frá því að vera hugmyndafræðileg sýn yfir í það að verða raunhæf leið til að móta framtíðina.